Αρκαδικό Ιδεώδες

 

Από την Αναγέννηση και μετά το όνομα της Αρκαδίας συνδέθηκε σταθερά με την ευτυχισμένη και ελεύθερη ζωή της υπαίθρου και έτσι διαδόθηκε το « Αρκαδικό ιδεώδες» ή «Αρκαδισμός» που σημαίνει ευρίσκομαι έξω από τον ταραγμένο κόσμο της βίας, εκμετάλλευσης, εχθροπραξίας, εγωκεντρισμού και παραμένουν σταθερά σε έναν κόσμο αιώνιας αθωότητας, γαλήνης που στηρίζεται στην αμοιβαία αγάπη, την αγαθή συνεργασία και την ευγενική άμιλλα.

Την Αρκαδία και το αρκαδικό ιδεώδες έρχεται να τιμήσει

ο Γκαίτε στο έργο του Φάουστ. Αναφορά στην Αρκαδία και το αρκαδικό ιδεώδες κάνουν ο Σίλερ και ο Νίτσε. Στην νεότερη ευρωπαϊκή λογοτεχνία και δραματουργία δεν είναι λίγοι εκείνοι που έχουν εμπνευστεί από αυτήν.

Στο βιβλίο του Jacopo Sannazaro’s Arcadia (1772)

η Αρκαδία περιγράφεται ως Shangri-La! δηλαδή ένα απομακρυσμένο, ειδυλλιακό, όμορφο φανταστικό μέρος, όπου

η ζωή πλησιάζει την τελειότητα, μια ουτοπία…Στην εξιδανίκευση της Αρκαδίας ως τόπο ευδαιμονίας συνέβαλαν ο Θεόκριτος και

ο Ρωμαίος λυρικός ποιητής Βιργίλιος που εμφάνιζαν την Αρκαδία ως μια ονειρική χώρα, όπου οι άνθρωποι αποτελούσαν μέρος της άγριας φύσης και ζούσαν σε απόλυτη αρμονία με αυτή.

Με το πέρασμα των αιώνων - και ειδικότερα κατά την Αναγέννηση και το Διαφωτισμό - ο αρκαδικός μύθος έμελε να επηρεάσει βαθιά την ευρωπαϊκή κουλτούρα, δημιουργώντας φιλοσοφικά, λογοτεχνικά και καλλιτεχνικά ρεύματα. Ιδιαίτερα, κατά την Αναγέννηση η Αρκαδία νοήθηκε ως μια ιδεατή χώρα όπου βασιλεύει η επίγεια ευτυχία και κυριαρχούν οι αρχές του ανθρωπισμού, η γαλήνη, η ειρήνη, η δικαιοσύνη, η απλότητα. Έτσι, η ιδεατή Αρκαδία έμελε να εξυμνηθεί σε πληθώρα ποιητικών και πεζών έργων.

Η νοσταλγία της επιστροφής στο «φυσικό» τρόπο ζωής,

σ’ ένα φανταστικό κόσμο ιδανικής απλότητας στη φύση είναι

η ουσία του Αρκαδισμού.

Υπό την επιρροή του Χριστιανισμού, το ιδεώδες του Αρκαδισμού αποκτά τη διάσταση της επιστροφής στο χαμένο Παράδεισο, σε μία Εδέμ.

Ο Αρκαδισμός εξαπλώθηκε σιγά σιγά σε όλη την Ευρώπη

και το αρκαδικό πνεύμα μεταλαμπαδεύεται παντού.

Το 1653 ο Γάλλος ζωγράφος Νικόλαος Πουσέν (1594 – 1665), που διέπρεψε κυρίως στις παραστάσεις τοποθεσιών, φιλοτέχνησε έναν από τους πιο γνωστούς πίνακές του «Οι ποιμένες της Αρκαδίας» που φυλάσσεται στο Μουσείο του Λούβρου στο Παρίσι.

Ο πίνακας αυτός (φωτο)αναπαριστά με στοχαστική και μελαγχολική διάθεση τρεις Αρκάδες ποιμένες να στέκονται συμμετρικά γύρω από ένα τάφο με φόντο ένα όμορφο τοπίο.

Ένας από αυτούς είναι γονατισμένος στο έδαφος και διαβάζει τη λατινική επιγραφή "Et in Arcadia Ego", που είναι χαραγμένη πάνω στον τάφο. "Et in Arcadia Ego" σημαίνει κατά λέξη "και εγώ στην Αρκαδία". Ο δεύτερος βοσκός φαίνεται να συζητά για την επιγραφή με μια νέα που στέκεται κοντά του. Ο τρίτος στέκεται δίπλα σκεπτικός. Όλες οι μορφές του πίνακα είναι αρχαιότροπα ντυμένες.

Αν και κατά λέξη η έκφραση “Et in Arcadia Ego” μεταφράζεται “Και εγώ στην Αρκαδία“, -που συχνά μεταφράζεται και ως “ακόμη και στην Αρκαδία, είμαι εκεί“, η σημασία της δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί. Σε ποιόν αναφέρεται; Στον άγνωστο νεκρό του τάφου; Στον κάτοχο του έργου του Ζωγράφου; Στον Ζωγράφο τον ίδιο; Στον κάθε περιηγητή της Αρκαδίας; ή εν τέλει …στον ίδιο το Θάνατο;

Οι περισσότεροι κριτικοί της τέχνης συγκλίνουν στο ότι το μήνυμα στην πέτρα έχει αφήσει ο Θάνατος (“Ακόμα και στην Αρκαδία, εγώ, (ο Θάνατος), υπάρχω”), και ότι οι βοσκοί συνειδητοποιούν ότι η φράση σημαίνει πως ακόμη και σε έναν ευδαιμονικό παράδεισο, όπως η Αρκαδία, υπάρχει και ο θάνατος, και ότι η ζωή δεν είναι αιώνια.

Μια εναλλακτική εξήγηση, είναι να σημαίνει “Και Εγώ (ο άνθρωπος στον τάφο) Έζησα στην Αρκαδία” δηλαδή ότι το άτομο που θάφτηκε στον τάφο έζησε κάποτε (απολάμβανε τις απολαύσεις της ζωής) στη γη της Αρκαδίας.

Και στις δύο εκδοχές αντανακλούν την θεώρηση της εποχής ότι η Αρκαδία ήταν ένας ειδυλλιακός παραδεισένιος τόπος.

Στη φράση αυτή δεν υπάρχει ρήμα για να μην υπάρχει χρονικός περιορισμός και προσδιορισμός, έτσι είναι διαχρονική και πάντα επίκαιρη.

ΣΥΛΛΟΓΟΣ_ΧΡΥΣΟΒΙΤΣΙΩΤΩΝ