Η συμφωνία Mercosur ΕΕ υπό το πρίσμα της οικονομικής θεωρίας και οι επιπτώσεις στην αγροτική παραγωγή

 

Η συμφωνία Mercosur  ΕΕ υπό το πρίσμα της οικονομικής θεωρίας και οι επιπτώσεις στην αγροτική παραγωγή

Η εμπορική συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Mercosur συνιστά μια κλασική περίπτωση περιφερειακής εμπορικής ολοκλήρωσης, η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο της θεωρίας του ελεύθερου διεθνούς εμπορίου.
Σύμφωνα με τη νεοκλασική οικονομική θεωρία, η άρση των δασμών και των μη δασμολογικών εμποδίων οδηγεί σε βελτίωση της κατανομής των πόρων, μέσω της αξιοποίησης των συγκριτικών πλεονεκτημάτων κάθε περιοχής (Ricardo).

Οι χώρες της Mercosur διαθέτουν συγκριτικό πλεονέκτημα στην αγροτική παραγωγή, κυρίως λόγω χαμηλότερου κόστους εργασίας, εκτεταμένης κλίμακας παραγωγής και υψηλής έντασης φυσικών πόρων.
Αντιθέτως, η Ευρωπαϊκή Ένωση χαρακτηρίζεται από υψηλότερο κόστος παραγωγής, που απορρέει από αυστηρούς κανονισμούς περιβαλλοντικής προστασίας, υγειονομικών προτύπων και εργασιακών συνθηκών.
Υπό συνθήκες πλήρους ελευθέρωσης του εμπορίου, η θεωρία προβλέπει μετατόπιση της παραγωγής προς τις χώρες με χαμηλότερο συγκριτικό κόστος, γεγονός που οδηγεί σε αναδιάρθρωση του αγροτικού τομέα εντός της ΕΕ.

Ωστόσο, η συγκεκριμένη συμφωνία δεν λειτουργεί σε ένα πλαίσιο τέλειου ανταγωνισμού. Η ύπαρξη ρυθμιστικών ασυμμετριών (regulatory asymmetries) μεταξύ των δύο περιοχών δημιουργεί συνθήκες ατελούς ανταγωνισμού και εξωτερικοτήτων.
Οι παραγωγοί της Mercosur δεν εσωτερικεύουν το πλήρες περιβαλλοντικό κόστος της παραγωγής τους, με αποτέλεσμα τη δημιουργία αρνητικών περιβαλλοντικών εξωτερικοτήτων, όπως η αποψίλωση δασικών εκτάσεων και η υπερεκμετάλλευση φυσικών πόρων. Αντιθέτως, οι Ευρωπαίοι παραγωγοί επιβαρύνονται με υψηλότερο ιδιωτικό και κοινωνικό κόστος παραγωγής, το οποίο δεν αντικατοπτρίζεται στις τιμές των εισαγόμενων προϊόντων.

Από την οπτική της θεωρίας της ευημερίας, η συμφωνία ενδέχεται να προκαλέσει φαινόμενα εμπορικής εκτροπής (trade diversion), ιδιαίτερα στον αγροτικό τομέα, όπου οι εισαγωγές από χώρες χαμηλού κόστους υποκαθιστούν την εγχώρια παραγωγή χωρίς αντίστοιχη αύξηση της συνολικής κοινωνικής ευημερίας.
Παράλληλα, σύμφωνα με το υπόδειγμα Stolper–Samuelson, η απελευθέρωση του εμπορίου επηρεάζει δυσμενώς τους συντελεστές παραγωγής που είναι σχετικά σπάνιοι στην ΕΕ, δηλαδή τη μικρής κλίμακας αγροτική εργασία και τον οικογενειακό κλήρο, οδηγώντας σε μείωση του αγροτικού εισοδήματος.

Σε μακροοικονομικό επίπεδο, η συμφωνία επιδρά στη διαρθρωτική ισορροπία του αγροτικού τομέα της ΕΕ, επιταχύνοντας διαδικασίες αποβιομηχάνισης της πρωτογενούς παραγωγής και ενισχύοντας την εξάρτηση από εισαγωγές βασικών αγροτικών προϊόντων.
Το γεγονός αυτό δημιουργεί κινδύνους για τη διατροφική ασφάλεια, ιδιαίτερα σε περιόδους διεθνών κρίσεων, όπου η ομαλή λειτουργία των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων δεν είναι δεδομένη.

Συμπερασματικά, αν και η συμφωνία Mercosur–ΕΕ ευθυγραμμίζεται με τις αρχές της θεωρίας του ελεύθερου εμπορίου, η εφαρμογή της σε συνθήκες θεσμικής και ρυθμιστικής ανισορροπίας οδηγεί σε κατανομή κόστους και οφέλους που δεν είναι κοινωνικά ουδέτερη.
Χωρίς μηχανισμούς εσωτερίκευσης των εξωτερικοτήτων, σύγκλιση των ρυθμιστικών πλαισίων και αντισταθμιστικές πολιτικές υπέρ των ευάλωτων αγροτικών τομέων, η συμφωνία ενδέχεται να υπονομεύσει τη βιωσιμότητα της ευρωπαϊκής αγροτικής παραγωγής.

Κρίσιμη σκέψη :
Η ΕΕ θα βάλει κριτήρια στην χώρες από όπου θα εισάγουμε προϊόντα;
 θα μπουν ελέγχει σε προϊόντα ώστε να είναι κατάλληλα για την υγεία ;
 θα υπάρχει κάποια ανταποδώσω για τους αγρότες της ΕΕ; Όπως με τους δασμούς 3€ για κινεζικές πλατφόρμες προϊόντων;

Χαράλαμπος ( Χάρης) Δημήτρουλας
Οικονομολόγος