Όλα αλλάζουν στις διαθήκες από τον Σεπτέμβριο: Τι ισχύει πλέον για τους κληρονόμους
Το νέο κληρονομικό δίκαιο που τίθεται σε ισχύ από τον Σεπτέμβριο του 2026 φέρνει ριζικές μεταβολές στον τρόπο σύνταξης διαθηκών και στα δικαιώματα των κληρονόμων. Οι αλλαγές επηρεάζουν άμεσα χιλιάδες πολίτες που επιθυμούν να ρυθμίσουν κληρονομικά ζητήματα, να προστατεύσουν την περιουσία τους ή να διασφαλίσουν τα δικαιώματα των οικείων τους. Το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με τίτλο «Πλαίσιο για τις κοινωφελείς περιουσίες, ιδρύματα, σχολάζουσες κληρονομίες και δωρεές προς το Δημόσιο» εισάγει σημαντικές καινοτομίες που αφορούν τόσο τη σύνταξη διαθηκών όσο και την προστασία των κληρονόμων από υπέρογκα χρέη.
Πώς αλλάζει η σύνταξη διαθηκών από το 2026
Η διαδικασία σύνταξης διαθηκών απλοποιείται σημαντικά με το νέο νομοθετικό πλαίσιο. Η δημόσια διαθήκη γίνεται πιο προσιτή και λιγότερο γραφειοκρατική, ενώ για τη μυστική διαθήκη απαιτούνται πλέον μόνο δύο μάρτυρες αντί για περισσότερους. Σημαντική καινοτομία αποτελεί η δυνατότητα σύνταξης διαθήκης από άτομα ηλικίας 16 ετών και άνω, δίνοντας μεγαλύτερη αυτονομία στους νέους ανθρώπους.
Ειδική μέριμνα λαμβάνεται για άτομα με σοβαρή αναπηρία λόγου, καθώς προβλέπεται ειδική διαδικασία που διασφαλίζει τη βούλησή τους. Οι ιδιόγραφες διαθήκες συνεχίζουν να ισχύουν, αλλά υπόκεινται σε αυστηρότερους ελέγχους για την αποφυγή νοθεύσεων και καταχρήσεων.
Κρίσιμη προστατευτική διάταξη είναι η απαγόρευση σύνταξης διαθηκών υπέρ του προσωπικού νοσοκομείων, οίκων ευγηρίας και ιδρυμάτων περίθαλψης όπου νοσηλεύεται ο διαθέτης, αποτρέποντας πιθανές καταχρήσεις σε βάρος ευάλωτων ατόμων.
Νέα δικαιώματα κληρονόμων και συζύγων
Οι κληρονόμοι αποκτούν ενισχυμένη προστασία και μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση της κληρονομιάς. Η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται ουσιαστικά σε χρηματική απαίτηση, επιτρέποντας στους κληρονόμους να ζητήσουν το μερίδιό τους σε χρήμα αντί να αποκτούν υποχρεωτικά συγκυριότητα σε ακίνητα. Αυτή η αλλαγή διευκολύνει τη διευθέτηση κληρονομικών διαφορών και αποφεύγει μακροχρόνιες δικαστικές διαμάχες.
Ο σύζυγος ενισχύει τη θέση του στην κληρονομική διαδοχή. Όταν υπάρχει ένα παιδί, ο σύζυγος λαμβάνει το ένα τρίτο της κληρονομιάς αντί για μικρότερο ποσοστό. Σε περίπτωση περισσότερων παιδιών, διατηρείται το ποσοστό του ενός τετάρτου. Εάν δεν υπάρχουν απόγονοι, ο σύζυγος κληρονομεί ολόκληρη την περιουσία, προηγούμενος των γονέων και άλλων συγγενών του θανόντος.
Αναγνώριση δικαιωμάτων συντρόφων και συμφώνων συμβίωσης
Το νέο κληρονομικό δίκαιο αναγνωρίζει για πρώτη φορά κληρονομικά δικαιώματα σε συντρόφους ελεύθερης συμβίωσης, εφόσον η σχέση διαρκεί πάνω από τρία χρόνια. Τα σύμφωνα συμβίωσης αποκτούν ίδια δικαιώματα με τον γάμο στην κληρονομική διαδοχή, εξασφαλίζοντας προστασία στους συντρόφους που έχουν επιλέξει αυτή τη μορφή συμβίωσης.
Επιπλέον, επεκτείνεται η προστασία της οικογενειακής στέγης σε περίπτωση θανάτου του μισθωτή, καλύπτοντας και τον σύντροφο με σύμφωνο συμβίωσης. Αυτή η ρύθμιση διασφαλίζει τη στεγαστική σταθερότητα των συντρόφων που συγκατοικούν.
Προστασία κληρονόμων από υπέρογκα χρέη
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά την προστασία των κληρονόμων από τα χρέη της κληρονομιάς. Ο κληρονόμος δεν ευθύνεται πλέον με την προσωπική του περιουσία για τα χρέη του κληρονομούμενου, εκτός εάν δηλώσει ρητά ότι επιθυμεί να διαχειρίζεται ελεύθερα την κληρονομιά. Αυτή η διάταξη αποτρέπει την οικονομική καταστροφή κληρονόμων που θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωποι με υπέρογκα χρέη χωρίς να το γνωρίζουν.
Για την εκκαθάριση κληρονομιάς ορίζεται πλέον δικηγόρος από ειδικό κατάλογο του δικαστηρίου, εξασφαλίζοντας επαγγελματική και αμερόληπτη διαχείριση της διαδικασίας.
Ποιοι αποκλείονται από την κληρονομική διαδοχή
Το νέο νομοθετικό πλαίσιο περιορίζει τις τάξεις κληρονομίας, καθώς οι προπάππουδες και οι προγιαγιάδες παύουν να περιλαμβάνονται στους δικαιούχους κληρονόμους. Αυτή η αλλαγή απλοποιεί τη διαδικασία εξ αδιαθέτου διαδοχής και εστιάζει στους πιο στενούς συγγενείς του θανόντος.
Οι αλλαγές στις διαθήκες και στα δικαιώματα κληρονόμων που τίθενται σε ισχύ από τον Σεπτέμβριο του 2026 αποτελούν μια ολοκληρωμένη μεταρρύθμιση του κληρονομικού δικαίου. Πολίτες που σχεδιάζουν να συντάξουν διαθήκη ή να ρυθμίσουν κληρονομικά ζητήματα θα πρέπει να ενημερωθούν έγκαιρα για τις νέες διατάξεις και να προσαρμόσουν τον σχεδιασμό τους ανάλογα.
Δείτε το άρθρο στο Parapolitika.gr
Δημοσίευση σχολίου