Συνοπτική περιγραφή της πολιορκίας και της άλωσης της Τριπολιτσάς - Έγιναν σφαγές από τους Έλληνες και για ποιους λόγους;
Snapshot
- Η Τριπολιτσά ήταν το διοικητικό και στρατιωτικό κέντρο της Πελοποννήσου το 1821 και πολιορκήθηκε από Ελληνικές δυνάμεις υπό την ηγεσία του Κολοκοτρώνη.
- Στις 23 Σεπτεμβρίου 1821 η Τριπολιτσά έπεσε μετά από σφοδρές μάχες, με τους Αλβανούς συμμάχους των Τούρκων να αποχωρούν μετά από συμφωνία με τους Έλληνες.
- Μετά την άλωση ακολούθησαν σφαγές κατά του οθωμανικού πληθυσμού της πόλης, που κράτησαν τρεις ημέρες και οδήγησαν σε χιλιάδες νεκρούς.
- Η απουσία του Υψηλάντη κατά την άλωση επέτρεψε την εκτόνωση της βίας, ενώ μετά την άφιξή του δόθηκαν εντολές για προστασία των αιχμαλώτων και τάξη στην πόλη.
- Η άλωση της Τριπολιτσάς αναπτέρωσε το ηθικό των Ελλήνων και προμήθευσε τον αγώνα με σημαντικά λάφυρα, όπως 11.000 όπλα, ενισχύοντας την Επανάσταση.
Η Τριπολιτσά (Τρίπολη) ήταν το διοικητικό και στρατιωτικό κέντρο της Πελοποννήσου το 1821 και έδρα του Μόρα Βαλεσή(Mora Valisi), του Οθωμανού Διοικητή του Μοριά.Ο ικανότατος Χουρσίτ πασάς, για καλή τύχη των Ελλήνων, με εντολή του σουλτάνου εκστράτευσε στα Γιάννενα για να αντιμετωπίσει τον επαναστατημένο Αλή πασά, με χιλιάδες άνδρες.
Έτσι, επικεφαλής των Οθωμανών της Τριπολιτσάς ήταν ο καϊμακάμης (αναπληρωτής) του Χουρσίτ, Μεχμέτ Σελήχ.Καθώς από τα τέλη του 1820 είχαν αρχίσει οι Τούρκοι να υποπτεύονται ενδεχόμενες επαναστατικές κινήσεις των Ελλήνων, σχεδίαζαν σφαγές των αρχιερέων και των προκρίτων του Μοριά. Ακολούθησε η συνέλευση της Βοστίτσας (Αιγίου) στις 29 Ιανουαρίου 1821, όπου πάρθηκαν καθοριστικές σημασίας αποφάσεις για την επικείμενη Επανάσταση.Τον Φεβρουάριο του 1821, ο Μεχμέτ Σελήχ κάλεσε στην Τριπολιτσά αρχιερείς και πρόκριτους του Μοριά, με το πρόσχημα της διεξαγωγής διαβουλεύσεων.
Ακολουθώντας όσα είχαν συμφωνηθεί στη Βοστίτσα, οι Έλληνες πήγαν στην Τριπολιτσά για να μην δώσουν αφορμή και επιχειρήματα για γενικευμένες σφαγές Το πρώτο δεκαήμερο του Φεβρουαρίου 1821 (8-9 του μηνός) εμφανίστηκαν ενώπιον του καϊμακάμη δεκαέξι προεστοί και οχτώ αρχιερείς με τις συνοδείες τους˙ οι προεστοί Αναστάσιος Μαυρομιχάλης, γιος του Πετρόμπεη, Ιωάννης Τομαράς, Αντωνάκης Καραπατάς, Ιωάννης Βιλαέτης, Πανάγος Κυριακός, Αναγνώστης Κωστόπουλος, Ανδρέας Καλαμογδάρτης, Μήτρος Ροδόπουλος, Σωτηράκης Νοταράς, Ιωάννης Περούκας, Γιαννούλης Καραμάνος, Αναγνώστης Κοπανίτζας, Μελέτης Μελετόπουλος, Νικόλαος Γεωργακόπουλος, Θεόδωρος Δεληγιάννης και ο Παπαλέξης˙ οι αρχιερείς, Τριπολιτσάς Δανιήλ, Μονεμβασίας Χρύσανθος, Ανδρούσης Ιωσήφ, Δημητσάνης Φιλόθεος, Ναυπλίου Γρηγόριος, Χριστιανουπόλεως Γερμανός, Κορίνθου Κύριλλος και Ωλένης Φιλάρετος.
Οι πρόκριτοι και αρχιερείς της Βοστίτσας και της Πάτρας, δεν πήγαν στην Τριπολιτσά.Πλέον, όσοι πήγαν στην πόλη ήταν αιχμάλωτοι των Τούρκων. Μόλις ξέσπασε η Ελληνική Επανάσταση οι συνθήκες κράτησης τους έγιναν απάνθρωπες. Από τις 17 Απριλίου 1821 (Κυριακή του Θωμά), οι όμηροι, όπως εξιστορεί ο Ιωσήφ Ζαφειρόπουλος, μεταφέρθηκαν στο κάτω μέρος του σαραγιού, όπου αλυσοδέθηκαν. Οι συνθήκες κράτησής τους ήταν χειρότερες κι από αυτές των καταδίκων. Ο Μήτρος Ροδόπουλος φοβήθηκε πολύ και απαρνήθηκε τη χριστιανική θρησκεία.
Έτσι, δεν φυλακίστηκε. Ο καϊμακάμης ανέλαβε υπό την προστασία του τον Αναστάσιο Καλαμογδάρτη και ο Κιαμήλ μπέης της Κορίνθου, τον Μητροπολίτη Κύριλλο της Κορίνθου και τον Σωκράτη Νοταρά, που παρέμειναν στο σαράι.Ο Κολοκοτρώνης είχε αντιληφθεί τη μεγάλη στρατιωτική σημασία της Τριπολιτσάς.
Έδωσε εντολή να ιδρυθούν στρατόπεδα στα Βέρβαινα, την Πιάνα, της Βλαχοκερασιά, τη Χρυσοβίτσα και το Βαλτέτσι και τα Δολιανά αναπτέρωσε το ηθικό των Ελλήνων, οι οποίοι έσφιξαν τον κλοιό γύρω από την πόλη. Με την άφιξη του Υψηλάντη στα Τρίκορφα, στις 2 Ιουλίου, η πολιορκία έγινε πιο συστηματική. Οι ελληνικές δυνάμεις, που ο αριθμός τους είχε αυξηθεί σημαντικά οργανώθηκαν καλύτερα και τοποθετήθηκαν σε επίκαιρες θέσεις κοντά στα τείχη της Τριπολιτσάς.Η κατάσταση άρχισε να ξεκαθαρίζει στις 10 Αυγούστου, μετά τη νίκη των Ελλήνων στη μάχη της Γράνας. Τι ήταν η γράνα; Μια οχυρωματική τάφρος, που ανοίχτηκε με υπόδειξη του Κολοκοτρώνη, στο στενό ανάμεσα τον Μύτικα και στα αμπέλια της Καπνίστρας, ως εμπόδιο σε ενδεχόμενη προσπάθεια διαφυγής των πολιορκημένων Τούρκων και ως στήριγμα για την προώθηση ελληνικών τμημάτων στην πεδιάδα.
Σταδιακά, οι 7.000 Έλληνες στρατιώτες που πολιορκούσαν την Τριπολιτσά έγιναν 10.000. Σύμφωνα με τον Φωτάκο (Φώτιος Χρυσανθόπουλος), στην Τριπολιτσά βρίσκονταν 35.000 κάτοικοι Μωαμεθανοί, Χριστιανοί και Εβραίοι.Επιπλέον, προστέθηκαν 8.000 πρόσφυγες Τούρκοι, από διάφορες περιοχές του Μοριά και 4.000 Αλβανοί στρατιώτες του κεχαγιάμπεη. Κατά τον Άγγλο ιστορικό και φιλέλληνα Τόμας Γκόρντον, μέσα στην Τριπολιτσά ήταν κλεισμένοι 25.000, από τους οποίους 9.000 ήταν ένοπλοι Τούρκοι και Αλβανοί.
Η άλωση της Τριπολιτσάς (23 Σεπτεμβρίου 1821)
Ιδιαίτερα από τις αρχές του Σεπτεμβρίου 1821 η κατάσταση άρχισε να γίνεται δραματική για τους πολιορκημένους στην Τριπολιτσά, καθώς ήταν πλέον αδύνατος και ο ανεφοδιασμός μέσω θαλάσσης, αφού ο ελληνικός στόλος είχε αποκλείσει τα πελοποννησιακά παράλια. Από τις 10 Σεπτεμβρίου, οι συνθήκες διαβίωσης των κρατούμενων αρχιερέων και προκρίτων έγιναν καλύτερες. Υποχρεώθηκαν όμως, να γράψουν μια επιστολή με την οποία καλούσαν τους άλλους Έλληνες να παραδοθούν και θα λάβουν αμνηστία από τον σουλτάνο. Η επιστολή ρίχτηκε από τα τείχη, οι Έλληνες όμως ήταν ανένδοτοι. Και στις τάξεις των Τούρκων υπήρχαν διαφωνίες για το τι έπρεπε να κάνουν. Μάλιστα, οι Αλβανοί υπό τον Ελμάζ μπέη και τον Βελή Μπεή Κογιάτσα, προτιμούσαν να διαπραγματευτούν ξεχωριστά με τους Έλληνες για να εξασφαλίσουν τις ζωές και τα υπάρχοντά τους. Στις 11 Σεπτεμβρίου, μία μέρα μετά την απόρριψη της επιστολής των Τούρκων, οι Έλληνες αρχηγοί συγκεντρώθηκαν για να αποφασίσουν τη διανομή των λαφύρων. Στις 12 Σεπτεμβρίου οι Τούρκοι ζήτησαν διαπραγματεύσεις. Όσα ζήτησαν δεν έγιναν αποδεκτά από τους Έλληνες, οι οποίοι με τη σειρά τους ζήτησαν πράγματα που ήταν αδύνατο να ικανοποιήσουν οι Τούρκοι. Στις 18/9 κι ενώ οι εχθροπραξίες είχαν διακοπεί, ο Ελμάζ Βέης συναντήθηκε με τον Κολοκοτρώνη. Συμφώνησαν, να αποχωρήσουν οι Αλβανοί με τα όπλα τους στην Ήπειρο, αφού ανέλαβαν την υποχρέωση να μην πολεμήσουν πάλι εναντίον των Ελλήνων. Υπήρχε μάλιστα σχετική επιστολή Σουλιωτών και Ακαρνάνων οπλαρχηγών.Έχει γραφτεί στις 21 Σεπτεμβρίου, απευθύνεται στους Υδραίους και τονίζει την ανάγκη να φύγουν οι Αλβανοί. Στις 23 Σεπτεμβρίου, ενώ οι Αλβανοί παρέμεναν μετέωροι, λόγω διαφωνιών Κολοκοτρώνη-Αναγνωσταρά, ένας απλός στρατιώτης, ο Μανόλης Δούνιας από τον Πραστό Κυνουρίας ξεγέλασε έναν γνωστό του Τούρκο, που βρισκόταν σε προμαχώνα κοντά στην Πύλη του Ναυπλίου ανέβηκε στα τείχη με δύο συμπολεμιστές του και τον σκότωσε. Αμέσως μετά ανέβηκαν στα τείχη με σχοινιά Αγιοπετρίτες αγωνιστές. Έστρεψαν το τουρκικό κανόνι προς το εσωτερικό και άνοιξαν την Πύλη του Ναυπλίου. Όρμησαν τότε μέσα όσοι είχαν στρατοπεδεύσει στο Πηγάδι της Βολιμής. Άνδρες των Ζαφειρόπουλου, Κανδάκη, Βαλσαμή κ.ά. Αυτοί άνοιξαν τις άλλες πύλες και ύψωσαν τη σημαία στο μέγαρο του Μουσταφάμπεη.
Οι Αλβανοί, μέσα στη γενική σύγχυση, ενώ ετοιμάζονταν να φύγουν βρέθηκαν απέναντι σε εξαγριωμένους Έλληνες. Μάλιστα κάποιοι θερμόαιμοι πυροβόλησαν και σκότωσαν μερικούς Αλβανούς. Τότε παρενέβη ο Κολοκοτρώνης, που ενημέρωσε για τη συμφωνία και προστάτευσε τους Αλβανούς. Την επομένη, οι Αλβανοί με τη συνοδεία του Πλαπούτα και ως ομήρους τον Χρηστάκη Κολοκοτρώνη, τον Βασίλειο Δημητρακόπουλο, τον Πέτρο Μαρκέζη και τον Γκίκα Θεοδώρου Γκίκα, έφυγαν για την Αιγιάλεια μέσω Καλαβρύτων. Όταν έφτασαν στον Κορινθιακό Κόλπο, οι Αλβανοί μπέηδες εξέφρασαν την ευγνωμοσύνη τους προς τον Κολοκοτρώνη, προφορικά βέβαια μέσω του Πλαπούτα, ο οποίος με τους ομήρους επέστρεψε στην Τρίπολη. Οι Αλβανοί πέρασαν στην Αιτωλοακαρνανία και συνέχισαν τον δρόμο τους προς την Ήπειρο. Η αποχώρηση αυτή είχε μεγάλη σημασία, γιατί αν οι Αλβανοί έμεναν στην Τριπολιτσά θα αμύνονταν λυσσαλέα.
Πλέον χιλιάδες Έλληνες είχαν μπει στην Τριπολιτσά. Έγιναν μάχες σώμα με σώμα και η πόλη θύμιζε κόλαση. Κάποιοι Τούρκοι που χτυπούσαν με τα κανόνια τους Έλληνες γρήγορα αποσύρθηκαν στο εσωτερικό της πόλης. Μέχρι το βράδυ της 23/9 οι Τούρκοι είχαν σχεδόν εξουδετερωθεί. Παρέμεναν μόνο κάποιοι οχυρωμένοι στη Μεγάλη Τάπια (ταμπούρι) και σε τρία σπίτια να μάχονται. Στις 24/9, όσοι βρίσκονταν στα δύο σπίτια παραδόθηκαν, ενώ την επομένη πυρπολήθηκε και το τρίτο σπίτι. Οι οχυρωμένοι στη Μεγάλη Τάπια, λόγω έλλειψης νερού και τροφίμων παραδόθηκαν στις 26 Σεπτεμβρίου.
Οι σφαγές της Τριπολιτσάς - Πώς εξηγούνται;
Είναι αλήθεια ότι στην Τριπολιτσά έγιναν έκτροπα από τους Έλληνες. «Το άλογό μου από τα τείχη ως τα σαράγια δεν επάτησε γη» (καθώς οι δρόμοι ήταν γεμάτοι πτώματα), γράφει ο Κολοκοτρώνης, που κάνει μνεία για πάνω από 30.000 νεκρούς, από τον οθωμανικό πληθυσμό. Άλλοι κάνουν μνεία για 26.000 νεκρούς και 8.000 αιχμαλώτους. Η μανία των Ελλήνων ήταν πρωτοφανής. Ένας Υδραίος έσφαξε 90 άτομα στην Τριπολιτσά! Μόνο 38 ένοπλοι Τούρκοι πρόλαβαν και έφυγαν πριν αρχίσουν οι σφαγές. Επί τρεις ημέρες (Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή), οι Έλληνες προέβησαν και σε πολλές ακρότητες. Υπάρχουν εξηγήσεις γι' αυτό;
Οι περισσότεροι αρχιερείς και πρόκριτοι που είχαν φυλακιστεί πέθαναν από τις κακουχίες. Ο Θεόδωρος Δεληγιάννης θα παραδιδόταν στους δικούς του. Οι Τούρκοι τον μετέφεραν με ένα φορείο στην πύλη των Καλαβρύτων. Εκεί όμως πέθανε. Οι συγγενείς του τον παρέλαβαν νεκρό. Όπως ήταν αναμενόμενο, μπαίνοντας στη συνέχεια στην Τριπολιτσά έσφαζαν ανελέητα. Ένας στρατιώτης, ο αδελφός του οποίου σκοτώθηκε κατά την πολιορκία (περίπου 100 Έλληνες έχασαν τη ζωή τους) πρωτοστάτησε στη σφαγή γυναικόπαιδων. Οι Έλληνες είχαν μάθει για τις σφαγές της Πόλης, της Σμύρνης και των Κυδωνιών (Αϊβαλί) και ήθελαν να πάρουν εκδίκηση. Η απουσία του Υψηλάντη έπαιξε καταλυτικό ρόλο. Όταν έφτασε στις 30 Σεπτεμβρίου από το Άργος έβαλε μια τάξη στο χάος. Έδωσε εντολή να καθαριστεί η πόλη, να προστατευτούν οι αιχμάλωτοι, όρισε τον Πάνο Κολοκοτρώνη ως φρούραρχο της πόλης και τον Γεώργιο Σέκερη ως αρχηγό των όπλων της επαρχίας. Η προσωρινή ελληνική κυβέρνηση φρόντισε να τυπωθεί στο Λονδίνο ένα φυλλάδιο, σε ελληνικά και αγγλικά ("The Greeks at Tripolitza"), όπου απαντούσε στις κατηγορίες εναντίον των Ελλήνων. Με την παρέμβαση των φιλελλήνων και τις τουρκικές θηριωδίες αργότερα (π.χ. σφαγή της Χίου), το θέμα της Τριπολιτσάς ξεχάστηκε.
Η άλωση της Τριπολιτσάς ήταν πολύ σημαντική. Η πόλη είχε στρατηγική σημασία. Το ηθικό των Ελλήνων ανέβηκε στα ύψη. Τα λάφυρα, ανάμεσά τους και 11.000 όπλα που πέρασαν σε ελληνικά χέρια έδωσαν πλέον άλλη προοπτική στον αγώνα για την ελευθερία...
Δημοσίευση σχολίου